خوشبختانه در سال های اخیر گرایش خوبی در بین دانشجویان برای انجام فعالیت های پژوهشی مشاهده میکنم. البته درمورد دانشجویان کارشناسی ارشد که باید پایان نامه پژوهشی ارائه کنند این بحث از قبل وجود داشت ولی تشکیل کمیته های پژوهشی دانشجوئی در دوره های کارشناسی که در بسیاری از موارد به برگزاری سمینارهای دانشجوئی در سطح قابل قبولی منجر شده است را باید مطمع نظر قرار داد. بااین حال فقدان درس " روش تحقیق " عمدتا" منجر به دلسردی دانشجویان در انتخاب عنوان برای تحقیق و به پایان رساندن برخی تلاش ها در این زمینه است. عنصر دیگر عدم توجه در جستجوی اطلاعات از طریق مناسب می تواند باشد. معمولا در مقابل رایانه نشستن و اتصال به اینترنت همان، اگر مشخص نباشد به دنبال چه میگردی ، مسلما مشخص نخواهد بود از کجا سر در خواهی آورد.... بنابراین جستجوی منطقی - حتی برای پیدا کردن عنوان تحقیق - باید از طریق صحیح و بویژه از مجرای بانک های اطلاعاتی صورت پذیرد. در این صورت می توان به ادامه کار و در نهایت به نتیجه رساندن آن امیدوار بود... در سایت آقتاب به مقاله ای برخوردم که در دو قسمت این مهم را بخوبی بحث کرده است. قسمت اول و دوم آن را می توانید مطالعه کنید....
گاهی دوستان یا دانشجویان پرسشنامه هایی را برایم می فرستند و در مورد کاری تحقیقی که قصد انجام آن را دارند مشورت میخواهند. همیشه در کلاس ها به دوستان دانشجو متذکر می شوم که یکی از اشتباهات رایج در کار تحقیق ، آعاز به جمع آوری اطلاعات است بدون داشتن طرح و ایده و یا حتی پرسش مشخص در ذهن. این مورد را در بسیاری از مسئولین اجرائی هم سراغ دارم . احتمالا شما هم از آن دسته افرادی هستید که درمراجعه به اداره یا دستگاهی برا ی انجام کار خود مجبور به پر کردن پرسشنامه ای شده اید. اغلب این پرسشنامه ها بدون آنکه اطلاعات مندرج در آنها جمع آوری و یا تجزیه وتحلیل شوند، به بایگانی ها سپرده می شوند و این دقیقا همان اتفاقی است که ذکر کردم.
نکته دیگر اینکه برای انجام تحقیق باید از مسیر نوشتن روش تحقیق عمل کنیم ، نه از جمع آوری اطلاعات. پرسش اولیه تحقیق - همان مشکلی که محقق در مقابل آن قرار گرفته و پاسخ آن را نمی داند - آغاز حرکت برای نوشتن طرح تحقیق است. از این مشکل است که فرد می تواند اهداف ، فرضیه و سوالات مهم خود را طراحی و سپس بر اساس این موارد به جمع آوری اطلاعات از طرق مختلف بپردازد. در این میان ممکن است اصولا نیازی به پرسشنامه نباشد و فرد باید از طرق دیگری چون مشاهده به جمع آوری اطلاعات بپردازد.
بنابراین بیشتر از یک پرسشنامه خوب ، ما به یک سوال خوب و ابتدائی برای آغاز یک تحقیق نیازمندیم. اگر پرسش اولیه را خوب طرح کنیم ، نیمی از راه تحقیق را پیموده ایم....
" حل مسئله به دو روش امريكايي و روسي
هنگامي كه ناسا برنامه فرستادن فضانوردان به فضا را آغاز كرد، با مشكل كوچكي روبرو شد. آنها دريافتند كه خودكارهاي موجود در فضاي بدون جاذبه كار نميكنند.
(جوهر خودكار به سمت پايين جريان نمييابد و روي سطح كاغذ نميريزد)
براي حل اين مشكل آنها شركت مشاورين اندرسون را انتخابكردند. تحقيقات بيشاز يك دهه طولكشيد، 12ميليون دلار صرف شد و درنهايت آنها خودكاري طراحيكردند كه در محيط بدون جاذبه مينوشت، زير آب كار ميكرد، روي هر سطحي حتي كريستال مينوشت و از دماي زيرصفر تا 300 درجه سانتيگراد كار ميكرد.
روسيها راهحل سادهتري داشتند: آنها از مداد استفاده كردند! "
اين داستان مصداقي براي مقايسه دو روش در حل مسئله است؛ تمركز روي مشكل يا تمركز روي راهحل. مشكل نوشتن در فضا و راهحل نوشتن در فضا با خودكار